| |
Zwierzęta zamieszkujące JEZIORA to m.in:
Bielik afrykański
Bocian biały
Czapla
Czapla czarna
Dziobak
Hipopotam nilowy
Nutria
Rak szlachetny
Rybołów
Trzewikodziób
Wydra
Żuraw
Nauka zajmująca się sprawami związanymi z tym zagadnieniem nazywa się limnologią.
Jezioro jest naturalnym zagłębieniem lądu wypełnionym wodą, które niemającego połączenia z morzem. Największą ilość jezior obserwuje się na terenach będących kiedyś zlodowaceniami, a mianowicie w północnych częściach kontynentu europejskiego i amerykańskiego oraz w wysokich górach.
Na miejsce występowania jezior mają wpływ: budowa geologiczna (skały nieprzepuszczalne zatrzymujące gromadzącą się wodę), ukształtowanie powierzchni (miejsce gdzie może zgromadzić się woda) oraz warunki klimatyczne (wystarczająco duże opady a także temperatura niesprzyjająca intensywnemu parowaniu).
W jeziorach gromadzi się ok. 280 000 km3 wody. Powierzchnia jezior wynosi 2,7 mln km2, co stanowi około 1,8 % powierzchni wszystkich lądów. Jeziora są także głównym dostawcą pary wodnej na lądach. Jeziora mogą być zasilane wodami uchodzących do nich rzek, wodami podziemnymi bądź także wodami opadowymi.
Jeziora położone są na różnych wysokościach: Morze Martwe położone jest w depresji, zaś Titicaca (Andy) na wysokości 3800 m n.p.m. Za najgłębsze jezioro świata uznaje się jezioro Bajkał (jego dno sięga głębokość p.p.m – jest kryptodepresją) osiąga ono głębokość 1620 m i jest jednocześnie największym zbiornikiem wody słodkiej. Głębokość jezior nierozerwalnie wiąże się z genezą jeziora, najgłębszymi jeziorami są jeziora pochodzenia tektonicznego, zaś najpłytszymi jeziora przymorskie. Morze Kaspijskie jest zaś największym jeziorem świata osiąga ono powierzchnię 371 tyś km.
W Polsce najwięcej jezior występuje w północnej części Polski (około 83% ogólnej liczby jezior), na samym Pojezierzu Pomorskim jest około 4130 jezior, których powierzchnia przekracza 1 ha (np. Drawsko, Wdzydze). Śniardwy jest największym jeziorem Polski, jest to jezioro wytopiskowe o powierzchni 113,8 km2, zaś Hańcza jest najgłębszym jeziorem Polski (108m).
Z jeziorem bezodpływowym mamy do czynienia, gdy jeziora nie odprowadzają wód drogą powierzchniową (w postaci wypływających z nich rzek).
Jeziora przepływowe to takie, które odprowadzają nadmiar wód rzeką lub rzekami.
Jeżeli zagłębie jeziorne jest stale wypełnione wodą można mówić o jeziorze stałym, zaś, gdy zbiornik podczas susz wysycha całkowicie bądź częściowo mamy do czynienia z jeziorem okresowym.
Z jeziorami słonymi najczęściej spotkać się można w klimacie suchym, ponieważ parowanie przewyższa tam dostawę powierzchniowych wód słodkich (takich jak wody opadowe i rzeczne) i gdzie brak jest zasilania podziemnego. Zasolenie jezior wzrasta w miarę ubytku wody.
Jeziora słodkowodne występują zwykle w klimacie umiarkowanym wilgotnym, w klimacie tym wysłodzeniu ulegają nawet jeziora, będące pochodzenia morskiego.
Biorąc pod uwagę skład chemiczny wód, temperaturę i napowietrzenie w jeziorach istnieją zróżnicowane warunki do rozwoju życia. Dlatego też wyróżnia się jeziora:
- żyzne - eutroficzne, latem mają barwę zielonkawą,
- jeziora oligotroficzne, mają barwę błękitną, są one ubogie w składniki pokarmowe,
- jeziora dystroficzne, mają barwę brunatną, zaś warunki beztlenowe sprzyjają gniciu substancji organicznej.
Biorąc pod uwagę pochodzenie misy jeziornej, a także pochodzenie wody, jeziora można podzielić na:
- reliktowe - powstałe w wyniku po dawnych ruchach tektonicznych powodujących od cięcie dawnych mórz od oceanów (takim typem jeziora jest Jezioro Aralskie oraz Morze Kaspijskie)
- tektoniczne - powstałe wskutek ruchów skorupy ziemskiej, połączenie jezior z oceanem zostało przerwane (takim typem jeziora jest Bajkał, Balchasz, Malawi, Niasa, Tanganika, Titicaca, Jezioro Wiktorii)
- tektoniczno - polodowcowe - powstałe wskutek ruchów skorupy ziemskiej później przekształcone przez topniejący lądolód (takim typem jeziora jest Jezioro Erie, Górne, Hurtom, Ładoga, Michigan, Onega, Ontario, wielkie Niewolnicze, Wielkie Niedźwiedzie, Wetter, Winnipeg)
- wulkaniczne - powstałe w kraterach wygasłych wulkanów, także w zaklęśnięciach pól lawowych, dolinach zatarasowanych jeziorami lawowymi, wypełnione wodą pochodzenia atmosferycznego (takim typem jeziora jest Albano i Masy)
- lodowcowe zwane zamiennie polodowcowym bądź glacjalnym - śródlądowe zagłębienie terenu na stałe lub okresowo wypełnione wodą, powstałe wskutek akumulacyjnej i erozyjnej działalności lądolodów i lodowców. W zakresie tego typu jezior można wyróżnić: jeziora morenowe, rynnowe, wytopiskowe, zastoiskowe (na terenach nizinnych), cyrkowe, morenowe, końcowe ( górach).
Jeziora morenowe - misa tego typu jeziora uksztaltowałasię w wyniku napełnienia zagłębień wodą wskutek nierównomiernej akumulacji osadów morenowych (takim typem jeziora jest jezioro Mamry, Śniardwy, Wielimie).Jeziora rynnowe - wypełniające podłużne zagłębienia powstałe wskutek erozyjnej działalności rzek płynących np. pod ciśnieniem hydrostatycznym pod lodowcem lub lądolodem (takim typem jeziora jest jezioro Bełdany, Jeziorak, Nidzkie, Radańskie, Tałty). Wyróżnia się także jeziora cyrkowe, krasowe, kosmiczne, nadbrzeżne, oczka i przyrzeczne. Jeziora cyrkowe zwane także karowymi powstają poprzez wyoranie przez lodowce misy jeziornej w skalnym podłożu w obrębie dawnego poła firnowego w górach (takim typem jeziora jest Czarny Staw, Morskie Oko i Wielki Staw). Jeziora krasowe tworzą się w zagłębieniach, jakie powstały poprzez rozpuszczenie węglanu wapnia w skałach. Jeziora kosmiczne utworzyły się dzięki wypełnieniu kraterów wodą po uderzeniach meteorytów (takim typem jeziora jest Crater Lake). Jeziora nadbrzeżne utworzyły się poprzez odcięcie mierzejami zatok bądź ich części od mórz, jak również przez podnoszenie się poziomu wód gruntowych związanego z podnoszeniem się poziomu morza (takim typem jeziora jest Gardno, Łebsko i Sarbsko). Oczka powstają wskutek wytopienia brył martwego lodu, powstaje np. poprzez eworsyjną działalność wód roztopowych w lądolodzie (takim typem jeziora jest jezioro Hańcza). Jeziora przybrzeżne zwane także starorzeczami powstały w dawnych korytach rzek będących kiedyś meandrami.
|
|
